Bán hay giữ tài sản ở quê nhà là quyết định tài chính lớn nhất của cả quá trình, và nó không chỉ là quyết định tài chính — nó cũng là câu trả lời cho một câu hỏi bạn có thể chưa sẵn sàng trả lời: bạn có định quay lại không.
Bốn yếu tố thuần tài chính
Chúng cân được bằng số, nên hãy cân chúng trước.
Chi phí giữ so với lợi ích giữ. Thuế, phí quản lý, bảo trì, chi phí cơ hội của khoản vốn nằm im — so với thu nhập cho thuê nếu có và với kỳ vọng giá trị thay đổi.
Ai quản lý khi bạn không ở đó. Người thân trông hộ là một khoản chi phí thật, dù không ai xuất hoá đơn — và nó là chi phí trả bằng quan hệ, loại đắt nhất.
Bạn có cần vốn đó cho giai đoạn đầu không. Nếu có, câu hỏi bán hay giữ đã được trả lời bởi nhu cầu.
Và nghĩa vụ phát sinh khi bạn không còn cư trú ở đó. Quy định về thuế và về sở hữu với người không cư trú khác nhau giữa các nơi, và đây là câu hỏi cho chuyên gia thuế chứ không phải câu tự trả lời.
Ba yếu tố không thuần tài chính
Chúng nặng ngang bốn yếu tố trên với phần lớn người.
Giữ tài sản là giữ một đường lùi, và đường lùi có giá trị tâm lý thật — nó làm giai đoạn đầu ở nơi mới dễ chịu hơn nhiều.
Nhưng giữ đường lùi cũng có thể làm bạn không hoàn toàn bước tới. Một số người nói rằng việc bán đi buộc họ phải làm cho bằng được ở nơi mới; một số khác nói rằng nếu không có đường lùi thì họ đã không dám đi. Cả hai đều đúng với người nói ra, và bạn phải biết mình thuộc loại nào.
Và có những tài sản mang ý nghĩa gia đình, nơi quyết định không phải của riêng bạn. Bán ngôi nhà của cha mẹ là một quyết định cần cả gia đình, và nó nên được bàn chứ không nên được thông báo.
Ba phương án trung gian
Phần lớn người coi đây là lựa chọn nhị phân, nhưng nó không phải.
Giữ một phần, bán một phần. Giữ thứ khó thay thế và bán thứ thay thế được — đây là phương án hợp lý với nhiều gia đình.
Cho thuê thay vì bán, với một thoả thuận quản lý rõ ràng và có trả công cho người làm việc đó. Nhưng hãy tính thật: quản lý một tài sản cho thuê từ xa khó hơn nhiều so với hình dung, và nó là nguồn căng thẳng phổ biến giữa người đi và người ở lại.
Và hoãn quyết định. Không có quy tắc nào nói phải quyết ngay — nhiều người giữ trong hai ba năm đầu rồi mới quyết, khi đã biết rõ hơn mình có ở lại hay không. Chi phí của việc hoãn là chi phí giữ, và đôi khi đó là một khoản đáng trả để có thêm thông tin.
Bốn câu nên tự hỏi
"Nếu tôi bán và sau ba năm muốn quay về, tôi có mua lại được thứ tương đương không?"
"Nếu tôi giữ, ai chịu trách nhiệm và họ đã đồng ý chưa?"
"Khoản vốn này có cần cho năm đầu ở nơi mới không?"
"Và quyết định này tôi đang lấy vì lý do tài chính hay vì lý do khác?" Cả hai đều chính đáng, nhưng biết mình đang lấy quyết định vì lý do nào là điều nên biết.
Điều cần làm trước khi quyết
Hỏi chuyên gia thuế ở cả hai phía. Việc bán tài sản, việc giữ và cho thuê, và việc thay đổi tình trạng cư trú đều có hệ quả về thuế, và chúng khác nhau tuỳ hoàn cảnh cụ thể của bạn.
Hỏi về các nghĩa vụ khai báo. Ở nhiều hệ thống, người cư trú phải khai báo tài sản ở nước ngoài — nghĩa là tài sản bạn giữ ở quê nhà có thể trở thành thứ bạn phải khai ở nơi mới.
Và đừng để việc này tới sau khi đã đi. Một số lựa chọn chỉ còn mở khi bạn vẫn đang cư trú ở đó, và biết điều đó sau thì không sửa được.
Nên tính gì khi cân nhắc giữ tài sản?
Chi phí giữ so với lợi ích giữ, ai quản lý khi bạn không ở đó, bạn có cần vốn đó cho giai đoạn đầu không, và nghĩa vụ phát sinh khi bạn không còn cư trú ở đó.
Giữ đường lùi là tốt hay không tốt?
Tuỳ người. Một số nói việc bán đi buộc họ phải làm bằng được ở nơi mới; một số nói nếu không có đường lùi thì đã không dám đi. Cả hai đều đúng với người nói ra — điều cần biết là bạn thuộc loại nào.
Có phương án nào ngoài bán hoặc giữ không?
Ba: giữ một phần bán một phần, cho thuê với thoả thuận quản lý rõ ràng có trả công, và hoãn quyết định hai ba năm cho tới khi biết rõ hơn mình có ở lại hay không.
Cần làm gì trước khi quyết?
Hỏi chuyên gia thuế ở cả hai phía, hỏi về các nghĩa vụ khai báo tài sản ở nước ngoài tại nơi mới, và đừng để việc này tới sau khi đã đi vì một số lựa chọn chỉ mở khi bạn vẫn đang cư trú ở đó.
