Vai trò bạn đang giữ trong gia đình, và ai sẽ giữ nó

Mỗi người giữ một vai trong gia đình mình mà không ai viết ra và ít ai gọi tên, và khi bạn đi thì vai đó không biến mất — nó chuyển sang người khác hoặc không ai giữ. Nhận ra vai của mình trước khi đi là việc làm một buổi tối, và nó phòng được một nhóm rắc rối kéo dài nhiều năm.

Năm vai thường gặp

Một người có thể giữ nhiều vai cùng lúc.

Người lo tiền. Đóng góp tài chính đều đặn hoặc là người được gọi khi có việc lớn. Vai này dễ nhận ra nhất và cũng dễ tiếp tục từ xa nhất.

Người lo việc. Đưa đi khám, làm giấy tờ, gọi thợ, xử lý sự cố. Vai này không tiếp tục từ xa được, và nó là vai hay bị bỏ sót khi tính toán nhất.

Người hoà giải. Người mà mọi bên trong gia đình đều nghe, người giữ cho các mâu thuẫn không bùng lên. Khi người này đi, nhiều gia đình phát hiện ra họ quan trọng tới mức nào.

Người kết nối. Người tổ chức gặp mặt, nhớ ngày, giữ cho mọi người còn nói chuyện với nhau.

Và người làm gương hoặc làm chỗ dựa tinh thần, đặc biệt với các em hoặc với cháu. Vai này vô hình nhất và cũng khó thay thế nhất.

Ba câu hỏi để nhận ra vai của mình

Trả lời bằng cách nhìn vào một năm vừa qua, không nhìn vào ấn tượng chung.

"Trong mười hai tháng qua, gia đình gọi tôi vì những việc gì?" Liệt kê ra. Danh sách đó chính là vai của bạn.

"Nếu tôi đi vắng ba tháng, việc gì sẽ không ai làm?"

"Và có ai trong nhà chỉ nói chuyện với người khác thông qua tôi không?" Nếu có, bạn đang giữ vai hoà giải hoặc kết nối, và đó là vai cần bàn giao cẩn thận nhất.

Bàn giao thế nào cho đúng

Bốn nguyên tắc, và chúng giống việc bàn giao trong công việc một cách đáng ngạc nhiên.

Nói ra trước, không để người khác tự phát hiện. Một cuộc trò chuyện "từ khi con đi thì việc này ai làm" có giá trị hơn mọi sự chu đáo âm thầm.

Bàn giao từng vai cho từng người cụ thể, không nói chung chung là nhờ cả nhà. Vai được giao cho tất cả là vai không ai nhận.

Kèm phần đóng góp của bạn. Nếu ai đó nhận thêm việc, bạn nhận thêm phần khác — tiền, thời gian gọi về, hoặc việc bạn làm được từ xa. Sự sòng phẳng này giữ quan hệ lâu hơn sự biết ơn.

Và làm trước khi đi vài tháng, không làm vào tuần cuối. Bàn giao thật là để người kia làm thử khi bạn còn ở đó để đỡ — đúng như trong công việc.

Vai không bàn giao được

Ba vai thuộc loại này, và cần nhìn thẳng.

Vai làm chỗ dựa tinh thần cho một người cụ thể. Nó gắn với quan hệ giữa hai người và không chuyển cho người thứ ba được. Điều làm được là giữ nó qua khoảng cách — đều đặn, chủ động, và không để nó thành những cuộc gọi chỉ hỏi thăm sức khoẻ.

Vai có mặt. Có những lúc điều người ta cần chỉ là bạn ở đó, và không cách nào thay thế được.

Và vai làm gương. Nó không mất khi bạn đi — nó đổi hình dạng. Với các em và các cháu, việc bạn đi xa và sống thế nào ở đó trở thành một câu chuyện mà họ nhìn vào, và đó vừa là một trách nhiệm vừa là một thứ bạn không kiểm soát được.

Khi bạn là người duy nhất

Ba tình huống khó riêng, và chúng cần được nói.

Con một. Không có ai để bàn giao, nên mọi vai đều phải giải quyết bằng cách khác — dịch vụ tại chỗ, họ hàng, hoặc một kế hoạch về lâu dài. Đây là tình huống mà việc chuẩn bị sớm có giá trị lớn nhất, và cũng là tình huống mà quyết định không đi là một kết quả hợp lý cần được cân nhắc thật sự.

Anh chị em có nhưng không ở gần hoặc không tham gia. Thực tế thì bạn đang ở vị trí con một mà không có tên gọi đó, và cuộc trò chuyện cần có là với chính họ trước, chứ không phải với cha mẹ.

Và bạn là người duy nhất có khả năng tài chính. Ở đây sự sòng phẳng phải đi theo chiều ngược: nếu bạn lo phần tiền thì người khác lo phần việc, và điều đó cần được nói thành lời chứ không nên tồn tại như một mặc định — vì mặc định là thứ sinh ra oán trách.

Bài tập

Viết danh sách những việc gia đình gọi bạn trong một năm qua. Bên cạnh mỗi dòng, viết tên người sẽ làm việc đó khi bạn đi.

Những dòng không điền được tên là danh sách các cuộc trò chuyện cần có.

Và những dòng bạn viết tên mình dù đã đi — đó là phần bạn phải thu xếp để làm được từ xa, chứ không phải phần bạn hy vọng sẽ ổn.