Vé máy bay và cuộc gọi video làm khoảng cách trông nhỏ lại, nhưng cái không nhỏ lại là khả năng có mặt vào đúng lúc cần — và đó mới là thứ được tính khi mọi chuyện xảy ra. Đây là cái giá ít được nói tới nhất trong mọi cuộc bàn về việc ra đi, và cũng là cái giá làm người ta hối tiếc nhiều nhất.
Bốn yếu tố tạo nên khả năng có mặt
Khoảng cách địa lý chỉ là một trong bốn.
Thời gian đi thật. Không phải giờ bay mà là tổng thời gian từ lúc bạn quyết định về tới lúc bạn đứng ở cửa nhà — gồm cả việc tìm vé, nối chuyến, và di chuyển ở hai đầu.
Chi phí một chuyến về gấp. Vé mua sát ngày khác hẳn vé đặt trước ba tháng, và số lần bạn về được trong một năm phụ thuộc vào con số này nhiều hơn vào khoảng cách.
Khả năng rời công việc đột ngột. Đây là yếu tố ít ai tính và nó thường quyết định nhiều nhất: một công việc mới, một giai đoạn thử việc, một tư cách cư trú gắn với việc làm — mỗi thứ làm việc về gấp khó hơn.
Và tư cách pháp lý của bạn. Ở một số giai đoạn của quá trình định cư, việc rời khỏi nước đó trong thời gian dài có thể ảnh hưởng tới hồ sơ — đây là câu hỏi phải hỏi cơ quan có thẩm quyền, và nó là một biến số thật của phép tính này.
Ba loại sự kiện mà việc có mặt là quan trọng
Chúng có tần suất và mức độ khẩn khác nhau.
Sự kiện có lịch trước: đám cưới, giỗ, sinh nhật lớn, lễ tốt nghiệp. Loại này thu xếp được nếu bạn có kế hoạch và ngân sách.
Sự kiện đột ngột ngắn: tai nạn, một đợt nằm viện, một khủng hoảng gia đình. Loại này đòi bạn có mặt trong vài ngày, và nó là loại mà bốn yếu tố ở trên quyết định tất cả.
Và sự kiện đột ngột dài: bệnh nặng kéo dài, giai đoạn cuối đời của cha mẹ. Loại này không giải quyết được bằng một chuyến bay — nó đòi sự có mặt trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, và đó là điều mà phần lớn công việc và tư cách cư trú không cho phép.
Cái giá thật của loại thứ ba
Ba điều cần nói thẳng, vì chúng ít được nói.
Bạn có thể phải chọn giữa việc về và việc giữ những gì mình đã xây. Với người đang ở giai đoạn đầu ở một nước mới, lựa chọn đó rất thật và rất đắt ở cả hai phía.
Bạn có thể về nhưng về muộn. Đây là điều nhiều người mang theo rất lâu, và không ai chuẩn bị trước cho nó được hoàn toàn.
Và gánh nặng thường dồn lên người ở lại. Anh chị em ở gần sẽ làm phần việc mà bạn không làm được, và điều đó thay đổi quan hệ giữa các bạn theo những cách không ai nói ra — một bài riêng của chuyên mục này bàn về điều đó.
Cách tính trước cái giá này
Bốn câu, và trả lời chúng bằng con số.
"Từ nơi đó về nhà mất bao lâu, tính cửa tới cửa, trong trường hợp gấp?"
"Một chuyến về gấp tốn bao nhiêu, và tôi về được mấy lần một năm?"
"Nếu tôi phải về và ở lại ba tháng, chuyện gì xảy ra với công việc và tư cách của tôi ở đó?" Đây là câu quan trọng nhất và ít người hỏi nhất.
"Và ai sẽ làm những việc tôi đang làm cho gia đình?" Nếu chưa có câu trả lời, đó là một cuộc trò chuyện cần có trước khi quyết định.
Điều chuyên mục này không làm
Nó không nói rằng vì có cái giá này nên đừng đi. Hàng triệu người đã đi và đã tìm được cách sống với nó, và nhiều người trong số đó chăm lo cho gia đình từ xa tốt hơn mức họ có thể làm nếu ở lại.
Nó cũng không nói rằng cái giá này nhẹ. Nó nặng, và cách duy nhất làm nó nhẹ bớt là nhìn thẳng vào nó từ bây giờ chứ không gặp nó lần đầu vào lúc chuông điện thoại reo lúc ba giờ sáng.
Nó chỉ làm một việc: đưa cái giá này vào phép tính, ngang hàng với tiền, nghề nghiệp và thủ tục — thay vì để nó nằm ngoài như phần lớn mọi cuộc bàn.
Bài tập
Viết ra ba con số: giờ đi cửa tới cửa, chi phí một chuyến về gấp, số lần bạn thật sự về được mỗi năm.
Rồi viết một câu trả lời cho: nếu ngày mai có chuyện gấp ở nhà, tôi sẽ làm gì. Một câu, cụ thể.
Nếu bạn không viết được câu đó, đây là chỗ nên dừng lại trước khi đọc tiếp. Không phải vì nó có nghĩa là bạn không nên đi — mà vì đó chính là câu hỏi mà cả chuyên mục này tồn tại để giúp bạn trả lời.
Khoảng cách nên đo bằng gì?
Bằng khả năng có mặt, tạo nên từ bốn yếu tố: thời gian đi thật cửa tới cửa, chi phí một chuyến về gấp, khả năng rời công việc đột ngột, và tư cách pháp lý của bạn ở nơi đó.
Loại sự kiện nào khó xử lý nhất khi ở xa?
Sự kiện đột ngột dài — bệnh nặng kéo dài hoặc giai đoạn cuối đời của cha mẹ. Nó đòi sự có mặt nhiều tuần hoặc nhiều tháng, điều mà phần lớn công việc và tư cách cư trú không cho phép.
Nên tính trước cái giá này thế nào?
Bốn câu trả lời bằng con số: về nhà mất bao lâu cửa tới cửa khi gấp, một chuyến về gấp tốn bao nhiêu và về được mấy lần một năm, nếu phải ở lại ba tháng thì công việc và tư cách ra sao, và ai sẽ làm những việc bạn đang làm cho gia đình.
Vậy có nên đi không?
Chuyên mục này không trả lời câu đó. Nhiều người đã đi và chăm lo cho gia đình từ xa tốt hơn mức họ làm được nếu ở lại. Việc duy nhất cần làm là đưa cái giá này vào phép tính ngang hàng với tiền, nghề nghiệp và thủ tục.
