Kiểm chứng một kỳ vọng: phương pháp bốn bước

Một kỳ vọng không kiểm chứng được thì không phải kỳ vọng mà là hy vọng, và hy vọng không dùng để ra quyết định lớn được. Bốn bước dưới đây chuyển cái sau thành cái trước, và chúng dùng được cho bất kỳ kỳ vọng nào bạn đang mang.

Bước một: làm nó cụ thể

Ba mức, và phần lớn kỳ vọng dừng ở mức đầu.

Mức mơ hồ: "cuộc sống ở đó tốt hơn". Không kiểm chứng được và cũng không sai được.

Mức khá hơn: "tôi sẽ có nhiều thời gian cho gia đình hơn". Đã có nội dung nhưng vẫn chưa đo được.

Mức kiểm chứng được: "tôi sẽ làm khoảng bốn mươi giờ một tuần và về nhà trước bữa tối phần lớn các ngày". Đây là mức mà bạn hỏi được và người khác trả lời được.

Quy tắc: nếu không ai có thể trả lời là đúng hay sai, kỳ vọng của bạn chưa đủ cụ thể.

Bước hai: tìm đúng người trả lời

Bốn tiêu chí, xếp theo mức độ quan trọng.

Cùng nghề hoặc cùng ngành. Kinh nghiệm về đời sống làm việc khác nhau rất nhiều giữa các ngành ngay trong cùng một thành phố.

Cùng cấu trúc gia đình. Một người độc thân và một gia đình ba con sống hai cuộc đời khác nhau ở cùng một nơi.

Cùng giai đoạn. Người mới sang một năm và người đã ở mười năm trả lời rất khác nhau về cùng một câu hỏi — và với việc kiểm chứng kỳ vọng thì người mới sang thường hữu ích hơn.

Và nhiều hơn một người. Ba câu trả lời từ ba người cho bạn một khoảng, và khoảng đó đáng tin hơn bất kỳ câu trả lời đơn lẻ nào.

Bước ba: hỏi bằng câu hỏi mở và cụ thể

Bốn dạng câu hỏi cho kết quả tốt nhất.

"Kể cho tôi nghe một ngày thứ Ba của anh chị." Câu này cho bạn nhiều hơn mọi câu hỏi trực tiếp.

"Điều gì anh chị không lường trước?"

"Nếu làm lại, anh chị sẽ làm khác ở chỗ nào?" Câu này thường nhận được câu trả lời rất thật, vì nó không đòi họ phải phủ nhận lựa chọn của mình.

Và "anh chị biết ai đã quay về không, và vì sao?" Câu hỏi gián tiếp này mở ra thông tin mà câu hỏi trực tiếp không mở được.

Bước bốn: xử lý kết quả

Ba tình huống, và mỗi tình huống có một việc khác nhau.

Kỳ vọng được xác nhận: ghi lại nguồn và ngày, rồi chuyển sang kỳ vọng tiếp theo. Đừng dừng ở một xác nhận — hãy kiểm những kỳ vọng còn lại, vì thường chỉ một hoặc hai trong số đó là lệch.

Kỳ vọng bị bác bỏ: đây là kết quả có giá trị nhất. Hỏi tiếp xem điều thực tế xảy ra là gì, và xem nó có chấp nhận được không. Một kỳ vọng sai không có nghĩa là quyết định sai — nó chỉ có nghĩa là phép tính của bạn cần được làm lại với con số đúng.

Kết quả lẫn lộn: thường là dấu hiệu kỳ vọng của bạn phụ thuộc vào một yếu tố bạn chưa nhận ra — thành phố cụ thể, ngành cụ thể, giai đoạn cụ thể. Hỏi thêm để tìm yếu tố đó, vì khi tìm ra thì câu trả lời thường rõ ngay.

Ba kỳ vọng đáng kiểm nhất

Nếu chỉ kiểm được ba thứ, kiểm ba thứ này.

Kỳ vọng về thu nhập so với chi phí. Không kiểm con số lương mà kiểm con số còn lại sau khi trừ mọi thứ — đó mới là con số bạn thật sự quan tâm, và nó là thứ người đã ở đó trả lời được còn bảng thống kê thì không.

Kỳ vọng về thời gian tìm việc trong ngành của bạn. Đây là biến số lớn nhất trong bảng tài chính, như chuyên mục trước đã chỉ ra.

Và kỳ vọng về đời sống hằng ngày của gia đình. Con đi học thế nào, cuối tuần làm gì, mất bao lâu để đi từ nhà tới chỗ làm. Ba câu này quyết định chất lượng sống thật nhiều hơn mọi so sánh vĩ mô — và chúng là những câu mà một người đang sống ở đó trả lời được trong năm phút.

Bài tập

Lấy ba kỳ vọng bạn đã viết ở bài đầu chuyên mục.

Viết lại mỗi cái ở mức kiểm chứng được, theo bước một.

Rồi viết tên ít nhất một người bạn sẽ hỏi cho mỗi cái. Nếu có kỳ vọng nào bạn không biết hỏi ai, đó chính là kỳ vọng rủi ro nhất — và việc tìm người để hỏi nó nên là việc tiếp theo của bạn.