Bạn kiểm được kỳ vọng về nơi đến bằng cách hỏi người đã ở đó, nhưng kỳ vọng về việc chính mình sẽ xoay xở ra sao thì không ai trả lời được thay. Đây là nhóm kỳ vọng khó kiểm nhất và cũng là nhóm sai nhiều nhất — vì phần lớn chúng ta đánh giá mình bằng ý định chứ không bằng lịch sử.
Bốn kỳ vọng về mình hay sai
Chúng xuất hiện trong gần như mọi kế hoạch chuyển đi.
"Tôi sẽ học ngôn ngữ khi sang đó." Thực tế là năm đầu bận và mệt tới mức việc học thường bị đẩy lùi, và ngôn ngữ ở mức làm việc thì không tự đến từ việc sống trong môi trường đó.
"Tôi sẽ kết bạn dễ thôi." Nếu ở quê nhà bạn chủ yếu giữ những người bạn từ hồi đi học và ít khi kết bạn mới, thì việc kết bạn ở nơi mới sẽ khó hơn bạn nghĩ — không phải vì nơi đó mà vì thói quen của bạn.
"Tôi chịu được vài tháng khó." Câu này đúng với phần lớn người, nhưng "vài tháng" trong hình dung thường ngắn hơn nhiều so với thực tế.
Và "tôi sẽ giữ liên lạc đều với gia đình." Ý định này rất thật, và nó bị bào mòn bởi múi giờ, bởi sự bận rộn, và bởi việc không còn đời sống chung để kể.
Cách kiểm: tìm bằng chứng từ quá khứ của chính bạn
Bốn câu, và chúng đáng tin hơn mọi lời tự hứa.
"Tôi đã từng sống xa nhà chưa, và lần đó thế nào?" Đi học xa, đi làm ở thành phố khác, một thời gian dài ở nước ngoài — chúng là dữ liệu thật về bạn.
"Tôi đã từng học một ngôn ngữ tới nơi chưa?" Nếu chưa bao giờ, kỳ vọng lần này sẽ khác là một kỳ vọng cần lý do cụ thể chứ không chỉ cần quyết tâm.
"Lần gần nhất tôi kết bạn mới là khi nào, và trong hoàn cảnh nào?"
Và "tôi xoay xở thế nào trong giai đoạn khó gần nhất của đời mình?" Đây là câu quan trọng nhất, và câu trả lời của nó dự báo tốt hơn mọi thứ khác về cách bạn sẽ đi qua giai đoạn hai của đường cong thích nghi.
Ba điều bạn có thể thay đổi từ bây giờ
Kỳ vọng về mình không cố định — nhưng nó phải được thay đổi bằng hành động chứ không bằng dự định.
Bắt đầu học ngôn ngữ ngay bây giờ, ở mức đều đặn. Việc bạn có duy trì được ba tháng hay không vừa là sự chuẩn bị vừa là một phép thử về chính mình.
Tập kết bạn mới ngay ở nơi bạn đang sống. Tham gia một nhóm, một lớp, một hoạt động. Nếu bạn làm được ở nơi quen thuộc bằng tiếng mẹ đẻ, bạn có một nền để làm ở nơi mới.
Và thử một giai đoạn sống một mình hoặc xa gia đình, nếu chưa từng. Một tháng cũng đủ để biết mình phản ứng thế nào — và đó là thông tin không sách nào cho bạn được.
Một phép thử ít ai nghĩ tới
Ba phần, và nó cho bạn nhiều thông tin trong một thời gian ngắn.
Thử sống một tháng theo mức chi tiêu của giai đoạn đầu ở nơi mới. Không phải để tiết kiệm mà để biết cảm giác — và để biết gia đình bạn phản ứng thế nào với việc đó.
Thử một tháng làm mọi việc bằng ngôn ngữ đích ở mức có thể — đọc tin, xem nội dung, viết ghi chú. Sự mệt mà bạn cảm thấy sau một ngày như vậy là bản xem trước của sự mệt ở nơi mới, chỉ ở mức nhẹ hơn nhiều.
Và thử một tuần không liên lạc với vòng bạn bè quen thuộc của mình. Nghe cực đoan, nhưng nó cho bạn biết mình dựa vào mạng lưới hiện có tới mức nào — và đó chính là mạng lưới bạn sẽ không có trong năm đầu tiên.
Điều nên thành thật với chính mình
Không có câu trả lời nào ở đây là câu trả lời sai. Một người biết mình khó chịu đựng cô đơn không phải người yếu — họ chỉ là người có một thông tin quan trọng mà người khác không có về chính mình.
Và thông tin đó dùng được. Nó dẫn tới những lựa chọn khác: chọn nơi có cộng đồng người Việt lớn, đi cùng người thân thay vì đi một mình, hoặc thu xếp để có người sang thăm trong những tháng đầu.
Kỳ vọng sai về chính mình không làm hỏng quyết định — việc không kiểm nó mới làm hỏng. Vì khi nó lộ ra vào tháng thứ tư ở một nơi xa, bạn không còn lựa chọn nào ngoài chịu đựng.
Vì sao kỳ vọng về chính mình khó kiểm nhất?
Vì không ai trả lời được thay bạn, và vì phần lớn chúng ta đánh giá mình bằng ý định chứ không bằng lịch sử của chính mình.
Những kỳ vọng nào về mình hay sai?
Rằng sẽ học ngôn ngữ khi sang đó, rằng sẽ kết bạn dễ, rằng chịu được vài tháng khó, và rằng sẽ giữ liên lạc đều với gia đình.
Kiểm bằng cách nào?
Tìm bằng chứng từ quá khứ: đã từng sống xa nhà chưa và lần đó thế nào, đã từng học một ngôn ngữ tới nơi chưa, lần gần nhất kết bạn mới là khi nào, và xoay xở thế nào trong giai đoạn khó gần nhất của đời mình.
Nếu câu trả lời không tốt thì sao?
Không câu trả lời nào là sai — người biết mình khó chịu đựng cô đơn có một thông tin quan trọng về chính mình, và thông tin đó dẫn tới những lựa chọn khác như chọn nơi có cộng đồng lớn hay đi cùng người thân.