Với phần lớn người Việt, đây là phần khó nhất của quyết định, và nó không có phương án nào làm mọi người đều ổn. Bài này không đưa ra lời giải đẹp vì không có lời giải đẹp — nó chỉ giúp bạn phân biệt các tình huống khác nhau, vì phần lớn sự bế tắc đến từ việc gộp ba bài toán rất khác nhau làm một.
Ba giai đoạn cần phân biệt
Chúng đòi hỏi những thứ hoàn toàn khác nhau, và nhầm lẫn giữa chúng làm cuộc bàn bế tắc.
Giai đoạn cha mẹ còn khoẻ và tự lo được. Ở đây nhu cầu chủ yếu là sự hiện diện và kết nối, chứ không phải chăm sóc. Đây là giai đoạn mà công nghệ và những chuyến về đều đặn giải quyết được phần lớn.
Giai đoạn cần hỗ trợ nhưng chưa cần chăm sóc toàn thời gian. Đưa đi khám, xử lý giấy tờ, sửa nhà, có người ở gần khi cần. Ở đây câu hỏi là ai làm những việc đó, và câu trả lời phải cụ thể.
Và giai đoạn cần chăm sóc thường xuyên. Đây là giai đoạn mà việc ở xa trở thành vấn đề thật sự, và nó là giai đoạn cần được nghĩ tới từ bây giờ dù nó còn xa.
Bốn phương án thực tế
Không phương án nào hoàn hảo, và nhiều gia đình dùng kết hợp.
Bảo lãnh cha mẹ sang sống cùng. Khả năng này khác nhau rất nhiều theo nước và theo tư cách của bạn, nên phải hỏi cơ quan có thẩm quyền chứ đừng giả định. Và nó có mặt khó ít ai nói: người cao tuổi chuyển sang một nước mới thường rất khó hoà nhập, mất hệ thống bạn bè, mất ngôn ngữ, và trở nên phụ thuộc hoàn toàn vào con — điều đó đôi khi khiến họ khổ hơn ở nhà.
Thu xếp hỗ trợ tại chỗ. Người giúp việc, dịch vụ chăm sóc, hoặc một người thân được trả công cho phần việc họ làm thêm. Phương án này thực tế hơn nhiều người nghĩ, và việc trả công sòng phẳng cho người ở gần là điều nên làm chứ không nên ngại.
Chia trách nhiệm rõ ràng với anh chị em, có nói thành lời và có phần đóng góp cụ thể của bạn. Bài sau của chuyên mục bàn kỹ hơn.
Và giữ khả năng về lâu dài. Chọn một tư cách và một công việc cho phép bạn vắng mặt vài tháng khi cần — đây là một tiêu chí nên đưa vào quyết định từ đầu, chứ không phải điều xoay xở sau.
Bốn câu cần hỏi cha mẹ, trực tiếp
Đây là cuộc trò chuyện mà phần lớn người ta tránh, và việc tránh nó là nguồn của nhiều hối tiếc.
"Bố mẹ nghĩ gì về việc con đi?" Hỏi thật và chuẩn bị nghe câu trả lời thật, kể cả khi nó không phải điều bạn muốn nghe.
"Nếu sau này bố mẹ cần người ở bên, bố mẹ muốn thế nào?" Nhiều người bất ngờ vì cha mẹ đã nghĩ về điều này kỹ hơn họ, và có ý muốn rõ ràng.
"Bố mẹ có muốn sang sống cùng con không?" Hỏi thật sớm, vì câu trả lời thường là không, và biết điều đó sớm đổi cả kế hoạch của bạn.
Và "mình nói về những việc thực tế được không?" Giấy tờ, tài chính, mong muốn về chăm sóc y tế. Đây là cuộc trò chuyện khó với mọi gia đình, nhưng nó dễ hơn nhiều khi làm sớm và làm lúc mọi người còn khoẻ.
Điều nên nói rõ về cảm giác có lỗi
Cảm giác có lỗi sẽ có, và nó không phải dấu hiệu bạn quyết định sai. Nó là dấu hiệu bạn quan tâm — và nó đi cùng với gần như mọi lựa chọn trong đời có liên quan tới người mình yêu.
Nhưng đừng để cảm giác có lỗi thay thế cho việc chuẩn bị. Rất nhiều người dành nhiều năm áy náy mà không làm một việc cụ thể nào — trong khi một cuộc trò chuyện, một khoản dự phòng, một thoả thuận rõ với anh chị em có giá trị thật hơn hẳn.
Và nếu cảm giác này quá nặng tới mức ảnh hưởng tới đời sống của bạn, đó là lúc nên nói với một người có chuyên môn. Đây không phải điều hiếm và cũng không phải điều cần chịu một mình.
Vì sao cần phân biệt ba giai đoạn của cha mẹ?
Vì chúng đòi hỏi những thứ hoàn toàn khác nhau: giai đoạn còn khoẻ cần sự hiện diện và kết nối, giai đoạn cần hỗ trợ cần người làm việc cụ thể, giai đoạn cần chăm sóc thường xuyên mới là lúc việc ở xa thành vấn đề thật.
Bảo lãnh cha mẹ sang có phải phương án tốt không?
Tuỳ trường hợp, và khả năng này khác nhau nhiều theo nước nên phải hỏi cơ quan có thẩm quyền. Mặt khó ít ai nói: người cao tuổi chuyển sang nước mới thường rất khó hoà nhập và trở nên phụ thuộc hoàn toàn vào con.
Nên hỏi cha mẹ những gì?
Bố mẹ nghĩ gì về việc con đi, nếu sau này cần người ở bên thì bố mẹ muốn thế nào, bố mẹ có muốn sang sống cùng không, và mình nói về những việc thực tế được không.
Làm gì với cảm giác có lỗi?
Nó sẽ có và nó không phải dấu hiệu bạn quyết định sai. Nhưng đừng để nó thay thế cho việc chuẩn bị — một cuộc trò chuyện, một khoản dự phòng, một thoả thuận rõ với anh chị em có giá trị thật hơn nhiều năm áy náy.
