Mười năm kinh nghiệm ở một nơi có thể được đọc như ba năm ở nơi khác, và điều đó ít liên quan tới chất lượng công việc bạn đã làm. Hiểu cơ chế của việc chiết khấu này giúp bạn giảm nó chứ không chỉ chịu nó — và một phần lớn việc giảm đó làm được từ trước khi bạn đi.
Bốn cơ chế tạo ra chiết khấu
Không cơ chế nào là định kiến — chúng đều là cách người ta xử lý thông tin không chắc chắn.
Nhà tuyển dụng không biết tổ chức bạn từng làm. Một cái tên rất có uy tín ở nước bạn có thể hoàn toàn vô nghĩa với người đang đọc hồ sơ, nên họ không quy đổi được thành tựu của bạn.
Họ không đọc được bối cảnh. "Quản lý một nhóm ba mươi người" nghe khác nhau tuỳ vào quy mô thị trường, mức độ tự động hoá và cách phân công ở nơi đó.
Họ không có cách kiểm chứng. Gọi cho người tham chiếu ở một nước khác, bằng một ngôn ngữ khác, với một múi giờ khác là việc ít ai làm — nên phần được kiểm chứng của hồ sơ bạn nhỏ hơn hẳn.
Và có rủi ro thật với họ. Tuyển một người chưa quen hệ thống địa phương là một rủi ro có thật, và chiết khấu là cách họ định giá rủi ro đó.
Ba loại kinh nghiệm chịu chiết khấu khác nhau
Biết loại nào của mình bị nặng giúp bạn bù đúng chỗ.
Kinh nghiệm có sản phẩm nhìn thấy được chịu chiết khấu nhẹ nhất. Mã nguồn, công trình, thiết kế, bài báo — chúng tự nói và không cần ai xác nhận.
Kinh nghiệm quản lý chịu chiết khấu nặng, vì nó gắn với bối cảnh và với con người, và cả hai đều không chuyển đi được.
Và kinh nghiệm về quan hệ, bán hàng, phát triển thị trường chịu chiết khấu nặng nhất, vì giá trị của nó gần như hoàn toàn nằm ở thị trường cụ thể mà bạn đã làm.
Bốn cách giảm chiết khấu, làm được từ bây giờ
Chúng đều mất thời gian, nên bắt đầu sớm là toàn bộ vấn đề.
Tạo bằng chứng mà người ngoài đọc được. Một hồ sơ công trình, một trang giới thiệu công việc bằng ngôn ngữ đích, một vài sản phẩm công khai. Đây là việc có giá trị nhất trong bốn việc.
Lấy chứng chỉ được công nhận quốc tế trong ngành của bạn, nếu ngành có. Chúng không thay thế kinh nghiệm nhưng chúng là một điểm neo mà người đọc hồ sơ nhận ra.
Làm việc với khách hàng hoặc đối tác quốc tế, nếu có cơ hội. Một dòng kinh nghiệm có yếu tố quốc tế đọc rất khác một dòng thuần nội địa.
Và xây quan hệ trong ngành ở nơi bạn hướng tới, từ xa. Một người ở đó biết bạn làm gì là cách vượt qua vấn đề không kiểm chứng được — và đó chính là gốc rễ của chiết khấu.
Hai điều không nên làm để chống chiết khấu
Chúng hấp dẫn nhưng chúng phản tác dụng.
Đừng thổi phồng hoặc dịch chức danh sang một chức danh nghe to hơn. Hệ thống tuyển dụng ở nhiều nơi kiểm tra tham chiếu kỹ hơn bạn nghĩ, và một sự không khớp ở khâu đó gây hại nhiều hơn toàn bộ phần chiết khấu bạn đang cố tránh. Cách đúng là mô tả chính xác việc bạn đã làm, bằng ngôn ngữ mô tả công việc mà nơi đó dùng.
Và đừng giấu việc mình là người mới tới. Nó sẽ lộ ra ngay trong cuộc trò chuyện đầu tiên, và việc bạn đã chủ động nói về nó — kèm với việc bạn đã tìm hiểu hệ thống ở đó tới đâu — thường tạo ấn tượng tốt hơn nhiều so với việc để người đối diện tự phát hiện.
Điều cần chấp nhận
Bạn sẽ không xoá hết được chiết khấu, và cố xoá hết là một mục tiêu sai. Một phần của nó là chi phí tự nhiên của việc bước vào một hệ thống mới.
Nhưng nó giảm rất nhanh sau công việc đầu tiên ở đó. Khi hồ sơ của bạn có một dòng mà người ta đọc được và kiểm chứng được, phần còn lại của hồ sơ cũng được đọc lại với mắt khác.
Vì thế, công việc đầu tiên quan trọng hơn mức lương của nó, và đây là lý do rất nhiều người khuyên chấp nhận một vị trí dưới mức trong giai đoạn đầu. Đó là một lựa chọn có lý — nhưng nó phải là lựa chọn của bạn, biết rõ vì sao, chứ không phải điều bạn rơi vào vì không còn cách nào.
Vì sao kinh nghiệm bị đánh giá thấp hơn?
Bốn cơ chế: nhà tuyển dụng không biết tổ chức bạn từng làm, không đọc được bối cảnh của thành tựu, không có cách kiểm chứng, và có rủi ro thật khi tuyển người chưa quen hệ thống địa phương.
Loại kinh nghiệm nào bị chiết khấu nặng nhất?
Kinh nghiệm về quan hệ, bán hàng và phát triển thị trường, vì giá trị của nó gần như hoàn toàn nằm ở thị trường cụ thể. Kinh nghiệm có sản phẩm nhìn thấy được chịu chiết khấu nhẹ nhất.
Làm sao giảm chiết khấu từ bây giờ?
Tạo bằng chứng mà người ngoài đọc được, lấy chứng chỉ được công nhận quốc tế nếu ngành có, làm việc với khách hàng hoặc đối tác quốc tế, và xây quan hệ trong ngành ở nơi bạn hướng tới ngay từ xa.
Chiết khấu kéo dài bao lâu?
Nó giảm rất nhanh sau công việc đầu tiên ở đó — khi hồ sơ có một dòng người ta đọc được và kiểm chứng được thì phần còn lại cũng được đọc lại với mắt khác. Vì thế công việc đầu tiên quan trọng hơn mức lương của nó.
